Nguyễn Ngọc Liên*
Cuốn tự truyện “Tôi đến được đây là nhờ có ước mơ ấy” kể về cuộc đời của vị tổng thống Hàn Quốc đương nhiệm Lee Jae-myung do dịch giả Hà Minh Thành thực hiện, NXb Hội Nhà văn chính thức xuất bản và phát hành vào tháng 4 năm 2026.
Xuất thân từ một gia đình nghèo khó ở vùng nông thôn hẻo lánh tại thành phố Andong, phải làm việc trong các nhà máy thay vì được đến trường và mang trên mình thương tật vĩnh viễn từ tai nạn lao động, cả cuộc đời của Lee Jae-myung là một bản hùng ca về ý chí và sự quật cường. Cuốn tự truyện “Tôi đến được đây là nhờ có ước mơ ấy” chính là những trang viết về hồi ức của một con người mang trên mình hàng trăm vết sẹo vẫn ngập tràn ước mơ, một lòng cống hiến và đấu tranh vì một thế giới tốt đẹp hơn.
Cuốn tự truyện “Tôi đến được đây là nhờ có ước mơ ấy” đi theo trình tự cuộc đời của chính Lee Jae-myung. Vì vậy, mở đầu cuốn tự truyện, ông không kể ngay với những người đọc về thân phận mà họ quen thuộc nhất – một chính khách, mà bắt đầu bằng những hồi ức về một cậu bé nông thôn nghèo khổ.
Cậu bé Lee Jae-myung đã được sinh ra tại một ngôi làng nhỏ bé tại thành phố Andong, một ngôi làng mà đến cả đường cho xe ô tô chạy cũng không có. Mặc dù nghèo khó, tình thương của người mẹ chính là nguồn sáng lớn nhất khiến cậu bé lớn lên như một con chồn zibeline hoang dã, để lại những ký ức lấp lánh về một quãng thời gian được đến trường như bạn bè đồng trang lứa.
Nhưng những kỉ niệm đẹp không chiếm quá nhiều trong cuộc đời của ông. Sinh ra trong một gia đình đông con, cái nghèo không chỉ là khái niệm trừu tượng trên sách hay báo, nó là hơi thở hằng ngày hiện hữu trong cuộc sống của Lee Jae-myung. Quay ngược thời gian về những năm tháng cơ cực tại Seongnam – thành phố công nghiệp mới nổi thời bấy giờ, thay vì được cầm bút viết chữ ở trường trung học, cậu bé Lee khi ấy mới 13 tuổi đã phải mang thẻ tên giả để vào làm việc tại một nhà máy cao su, và sau đó là rất nhiều nhà máy khác.
Trong những trang viết đầy nỗi đau đến trào cả nước mắt ấy, ông kể về những ngày làm việc suốt 12 – 14 tiếng đồng hồ đầy mệt mỏi trong những môi trường phải hít thở khói bụi và hóa chất liên tục. Năm 14 tuổi, khi làm thợ ép tại một nhà máy, một tai nạn kinh hoàng xảy ra khi chiếc máy ép chèn lên cổ tay, khiến cánh tay của ông bị cong vẹo và để lại thương tật vĩnh viễn sau này. “Vết sẹo” lớn ấy đã đẩy cậu bé đến tuyệt cảnh, không thể tiếp tục lao động chân tay, ước mơ về việc đi học cũng từ bỏ. Trong lúc tuyệt vọng nhất, cậu bé đã viết thư tuyệt mệnh và mua 20 viên thuốc ngủ với mong muốn xóa tên mình khỏi thế giới này. Nhưng người dược sĩ tốt bụng đã nhận ra ý định ấy và kê cho cậu bé 20 viên thuốc giả, để rồi khi trải qua một kiếp sinh tử, Lee Jae-myung học được cách hi vọng thay vì tuyệt vọng. Chính “ước mơ về một ngày mai khác đi” đã níu giữ ông lại. Ông bắt đầu tự học vào ban đêm, dưới ánh đèn mờ ảo của khu nhà trọ, quyết tâm lấy bằng trung học và phổ thông bằng con đường tự học.
Có một chàng công nhân 17 tuổi đã viết như thế này vào cuốn nhật ký của mình:
“Khó khăn nghĩa là có khả năng.
Hãy trở thành ánh sáng cho những người khó khăn, vất vả.”
Và cậu đã thật sự đuổi theo tia hi vọng mong manh còn sót lại giữa muôn vàn khó khăn ấy, quyết tâm học bằng mọi giá, vừa học vừa làm, lúc nào cũng kè kè trên tay cuốn sách, để rồi thành công vượt qua kì thi tốt nghiệp cấp hai và cấp ba trong chỉ vỏn vẹn 8 tháng chuẩn bị.
Cậu đã ghì mạnh bút chì và viết nên ba quyết tâm của mình khi học:
“Thứ nhất, sống mà không bị kẻ khác ăn hiếp.
Thứ hai, kiếm tiền để thoát khỏi đói nghèo.
Thứ ba, sống và được tự do đi lại.”
Nỗ lực không ngừng nghỉ khi đổ cả máu, mồ hôi và nước mắt trong việc học đã đưa Lee Jae-myung đến với giảng đường khoa Luật của Đại học Chung-Ang với một suất học bổng toàn phần. Quãng thời gian này có lẽ là chương quan trọng nhất trong cuốn tự truyện này, bởi vì nó đánh dấu sự chuyển biến từ một cá nhân chỉ có những suy nghĩ thực tế và nỗ lực thoát nghèo sang một trí thức biết thao thức với vận mệnh của những người yếu thế và cả đất nước.
Trong những năm thập niên 1980, Hàn Quốc bị rung chuyển bởi các phong trào dân chủ. Lee Jae-myung thừa nhận trong sách rằng, ban đầu ông học luật chỉ với mục đích rất thực dụng: trở thành thẩm phán hay công tố viên để có cuộc sống sung túc và địa vị. Thực tế ngay cả ngành Luật cũng được ông cân nhắc lựa chọn sao cho phù hợp với hoàn cảnh gia đình khó khăn lúc ấy chứ không phải theo đuổi vì đam mê. Thế nhưng, khi tận mắt chứng kiến những sự thật về Phong trào Dân chủ Gwangju năm 1980 và sự tàn khốc của chế độ cầm quyền lúc bấy giờ qua những tài liệu mật từ người bạn đại học của mình, ông đã bị chấn động mạnh.
Lee Jae-myung nhận ra rằng cái nghèo của gia đình mình và sự bất công mà ông phải chịu đựng trong nhà máy khi còn nhỏ không phải là định mệnh, nó là hệ quả của một cấu trúc xã hội thiếu công bằng. Nhưng khi được mời tham gia phong trào sinh viên, ông không thể nhận lời vì hoàn cảnh bản thân lúc ấy. Thay vào đó, ông đã tự đặt cho mình và cho những người bạn ấy một lời hứa, một mục tiêu trở thành ánh sáng, dù chỉ là le lói, để soi sáng cho những mảnh đời bất hạnh khác: “Xin lỗi, nhưng tôi sẽ trở thành luật sư để sát cánh cùng những người khốn khổ”. Chính quyết tâm ấy đã khiến ông từ bỏ con đường rộng mở trở thành thẩm phán hay kiểm sát viên và nhận đặc quyền, quyết định quay lại thành phố Seongnam chứa đựng cả một miền ký ức đau thương của bản thân, mở một văn phòng luật sư.
Trở lại Seongnam, chàng luật sư 24 tuổi đã viết vào nhật ký của mình một lời hứa với bản thân: “Không bào chữa cho tiền bạc, mà bào chữa cho con người”.
Lee Jae-myung mang trên mình quyết tâm rằng: “Tôi sẽ trở thành luật sư nhân quyền đồng hành cùng những người lao động”.
Từ một luật sư chuyên bảo vệ công nhân và những người nghèo tại Seongnam, Lee Jae-myung dần dấn thân vào con đường chính trị. Khi bệnh viện lớn đóng cửa khiến khu vực trung tâm thành phố Seongnam không còn cơ sở y tế nào khác, ông cùng người dân tập hợp chữ ký và đưa lên “Dự thảo sắc lệnh do người dân để xuất” với mong muốn khẩn thiết xây dựng bệnh viện cho thành phố. Vậy nhưng dự thảo này đã bị ném đi chỉ trong vòng 47 giây. Đó là khoảnh khắc ông quyết tâm thay đổi nền chính trị vô cảm này. Chàng luật sư của người dân Seongnam đã nói, chúng ta sẽ tự xây bệnh viện cho chính mình, và sau đó, ông thực sự trở thành thị trưởng của Seongnam để thực hiện lời hứa ấy.
Cuốn tự truyện đã khắc họa rõ nét lý tưởng của ông – một nền chính trị thực tiễn. Ông không dùng những lý thuyết xa rời mà lấy chính trải nghiệm của mình để xây dựng chính sách. Ông luôn cho rằng một chính phủ tốt phải làm việc vì quyền và lợi ích của người dân – những người đã tin tưởng và giao phó cho họ vận mệnh đất nước, còn một chính phủ tồi sẽ coi thường và áp bức nhân dân, chỉ mải mê chạy theo lợi ích phe cánh. “Đạo sống” mà Lee Jae-myung luôn tâm niệm chính là: “Mình đã nghĩ rất nhiều về việc phải trở thành một người sống tử tế, hơn là một người có địa vị cao. Phải trở thành một con người trước đã, chứ không phải là người có danh tiếng hay quyền lực”. Chính thái độ ấy đã khiến ông biến thành phố Seongnam từ nơi “người ta muốn rời đi” thành “thành phố người ta muốn chuyển đến”. Khi trở thành tỉnh trưởng Gyeonggi, ông còn khiến người dân nơi này cảm thấy “tự hào là công dân Gyeonggi” khi giới thiệu chính mình.
Đoạn cuối của tự truyện “Tôi đến được đây là nhờ có ước mơ ấy” khép lại với hình ảnh một người không ngại va chạm với các tập đoàn tài phiệt hay hệ thống quyền lực cũ để đòi lại quyền lợi cho dân nghèo. Dù đối mặt với không ít sóng gió, kiện tụng, những chỉ trích hay cả ám sát từ các phe cánh, Lee Jae-myung vẫn khẳng định ước mơ của ông chưa bao giờ thay đổi: “Tôi muốn sống vì những người giản dị và cần mẫn, vì những người yếu thế trong xã hội đang khổ sở do đói nghèo”.
Mượn lời của vị thi nhân Ba Tư từng bước đi dưới ánh trăng thời Trung cổ – Rumi viết rằng: “Vết thương là nơi ánh sáng đi vào bên trong bạn”, lời ngỏ của cuốn tự truyện đã khẳng định hàng trăm vết sẹo trên cơ thể Lee Jae-myung chính là dấu vết nơi những ánh sáng thẩm thấu vào nội tâm ông, khiến ông thực sự trở thành ánh sáng cho những người khốn khổ. Không bằng lời văn hoa mỹ, cũng chẳng phải lý thuyết cao xa phức tạp, Lee Jae-Myung kể về cuộc đời ông giản dị mà chân thành như chính những ước mơ mà ông vẫn luôn theo đuổi.
N.N.L – Nhà Xuất bản Hội Nhà văn – 5.2026.
