Phùng Văn Khai “viết cho mình”

Tập thơ sẽ ra mắt giới nghề và công chúng vào sáng ngày 9.5 tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn 65 Nguyễn Du (Hà Nội). Tập thơ 204 trang, gồm 2 phần: Phần I – “Thơ từ ký ức” gồm 41 bài; Phần II – “Thơ viết cho mình” gồm 31 bài. Vậy nhưng “thời gian vật chất” chỉ có 2 tháng. Chính Phùng Văn Khai cũng ngạc nhiên, “đó như một kỷ lục, một dấu mốc hết sức thân thương trong nghiệp văn bút của mình”.

Phùng Văn Khai chuyên “cày ải” trên “cánh đồng quá khứ”. Hay nói cách khác, giản dị, ông là một nhà văn chuyên viết tiểu thuyết lịch sử về các triều đại, danh nhân lớn của đất nước. Ông là tác giả của những tiểu thuyết về Ngô Vương, Phùng Vương… cho đến những pho tiểu thuyết lịch sử như “Vương Triều Tiền Lý” (4 tập).

Với phần I – “Thơ từ ký ức” có các bài thơ của mạch cảm ấy như: “Thành Cổ Loa”, “Chùa Cổ Pháp”, “Văn Miếu”, “Đường Lâm”, “Phố Hiến”, “Phủ Trịnh”, “Hành cung Cổ Bi”, “Trước đền ba vị Đại vương họ Trịnh”…

Ở bài “Thành Cổ Loa”, ông viết: “Khi viết tiểu thuyết lịch sử Ngô Vương và các tiểu thuyết khác, tôi thường xuyên tới Cổ Loa tìm tư liệu, được các cụ thủ từ, thủ đền và các anh chị trong Ban Quản lý di tích tiếp đón rất nhiệt tình. Vài dòng thơ gọi là tri ân vùng đất cổ…”.

“Lẫy nỏ oan khiên phận thiếp – chàng/ Ngai vàng gãy đổ nước tan hoang/ Gươm báu đứt lìa tình phụ tử/ Thân trai ngậm ngọc lệ đôi hàng”, Phùng Văn Khai thi ca hóa một bi kịch lịch sử.

“Đằng giang chiến cổ vang hiển hách/ Kinh đô bình dị Cổ Loa thành/ Ngô Vương định quốc nghìn năm trước/ Còn nguyên vóc nước buổi bình minh” (Thành Cổ Loa).

Về lịch sử văn hóa, Phùng Văn Khai viết về Văn Miếu, cầu Long Biên, Cột cờ Hà Nội; Phố Hiến, vườn tượng chùa Nôm (ở Hưng Yên), vườn cảnh chùa Gia Thượng… Phùng Văn Khai đóng góp đặc sắc trong việc thi ca hóa lịch sử.

“Đối với cá nhân tôi, “Thơ viết cho mình” trước hết là giải phóng và thỏa mãn chính mình. Mỗi bài thơ phải được kể ra như một câu chuyện, hội tụ từ nhiều câu chuyện, đan cài vào nhau, bổ sung cho nhau, góp phần làm giàu trí tuệ và tâm hồn của chúng ta trong cuộc sống”, (Lời giới thiệu).

Phùng Văn Khai sinh trưởng từ làng Minh Khai, Hưng Yên, có tuổi thơ lấm láp. Ông viết về sự dài rộng của không gian – thời gian, về những ký ức làng quê: “Nắng cứ vàng phơi cần chi nói/ Gió cứ xanh lên dọc triền sông/ Con thuyền nhỏ tròng trành vượt sóng/ Mây ở trên trời mây trắng bông”, (Lời người mẹ đơn thân).

“Lời người mẹ đơn thân” và “Lời người sau song sắt”… còn cho thấy, Phùng Văn Khai giàu trắc ẩn, “Thơ viết cho mình” còn là sự sẻ chia thân phận.
Ở tuổi 54 đã làm ông nội, vân vi cuộc đời, Phùng Văn Khai nhận ra sự vô thường. Chính vì thế, trong “Thơ viết cho mình”, trong bao nỗi chung riêng, có vẻ đẹp mỹ cảm giàu Phật tính.

N.Đ.H – Lao động cuối tuần – 5.2026.