Có những chuyến đi không chỉ đơn thuần là cuộc hành trình qua các vùng địa lý, mà là những chuyến đi để tìm lại niềm tin và sự cảm phục trong một đời sống quá nhiều biến động và nhiều rạn vỡ tinh thần. Và chúng tôi đã chọn chuyến đi về một vùng đất được dựng lên bởi một con người có tên là Trần Bá Dương. Đứng giữa vùng nông trường bạt ngàn với tên gọi là Thaco Agri tại Campuchia.

Cho đến lúc này, tôi vẫn nghĩ cái tên Thaco Agri không phải là cái tên gọi đúng bản chất của vùng đất này, mà cũng không phải là một vùng đất. Một điều gì đó kỳ vĩ hơn thế mà tôi chưa thể gọi ra. Nhìn những cánh đồng chạy dài tưởng sẽ xuyên qua cả đường chân trời, tôi hiểu rằng mình đang được chứng kiến một kỳ tích. Đó là kỳ tích của bàn tay, khối óc con người khi dám đương đầu với nắng cháy, bụi đỏ để kiến tạo nên một diện mạo mới cho ngành nông nghiệp Đông Dương.
Khi núi đồi nghiêng mình trước ý chí con người
Hành trình tiến vào các cụm nông trường tại tỉnh Ratanakiri và Kratie là một trải nghiệm choáng ngợp như đang trôi trong một giấc mộng. Trong ký ức của nhiều người, đây vốn là những vùng đất khô cằn, đồi núi nhấp nhô và rừng khộp hoang dại. Nhưng giờ đây, một đại công trường nông nghiệp đã hiện ra như trong một giấc mơ.

Hình ảnh những ngọn đồi cao thấp xưa kia đã được san phẳng bằng một sự kỳ công đến kinh ngạc. Phải có một tầm nhìn lớn lao và sự đầu tư bài bản đến thế nào mới có thể khuất phục được sự gai góc của địa hình, biến những triền đồi cằn cỗi thành một đại nông trường bằng phẳng, vuông vức như những quân cờ trên bàn cờ khổng lồ. Sự thay đổi địa hình này không chỉ để phục vụ canh tác, mà là nền tảng để áp dụng cơ giới hóa đồng bộ – chìa khóa của nông nghiệp hiện đại.

Tâm huyết của người đứng đầu doanh nghiệp đã thấm đẫm vào từng mét đất được san lấp. Đó không chỉ là câu chuyện kinh doanh, đó là một giấc mơ và sự dấn thân tận cùng cho giấc mơ ấy. Nếu không có một khát vọng đủ lớn, có lẽ người ta đã chùn bước trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên nơi đây. Nhưng tại Thaco Agri, khó khăn dường như chỉ là chất xúc tác để lòng quyết tâm trở nên mạnh mẽ hơn. Tôi lại nhớ đến chuyến thăm vùng công nghiệp Chu Lai, ở đó tôi gặp một biểu tượng ‘’Cây xương rồng nở hoa’’. Biểu tượng đó là về Thaco, về người đứng đầu của tập đoàn này – ông Trần Bá Dương. Vùng đất Chu Lai còn gọi là vùng đất ‘’gà đi dép’’. Bởi đất đá ở đó nóng quá mà gà cũng phải đi dép. Nhưng Trần Bá Dương đã đến đó. Ông mang theo một giấc mơ và một ý chí. Giấc mơ lớn và ý chí phi thường ấy của ông đã biến vùng đất khô cằn thành một ‘’Vương quốc’’ với nhiều nghĩa của từ này. Bởi thế khi đi trên vùng đất đỏ kỳ vĩ này, tôi không còn ngạc nhiên nhưng vẫn không thể nào lý giải được hết sự kỳ vĩ đó.
Thủy lợi: Mạch sống xanh ngắt giữa lòng đất đỏ
Một trong những điều khiến bất cứ ai ghé thăm cũng phải ngả mũ thán phục chính là hệ thống thủy lợi. Nông nghiệp nếu không có nước thì chỉ là những vùng đất chết. Tại đây, Thaco Agri đã thiết kế và vận hành một mạng lưới các kênh đào, dẫn nước từ những con sông lớn về tận từng gốc cây, từng chuồng trại.

Những dòng kênh đào xanh ngắt chảy len lỏi giữa những lô trồng, tạo nên một sự tương phản tuyệt đẹp với màu đỏ đặc trưng của đất vùng này. Điều đặc biệt nhất chính là sự tự động hóa. Nước được điều phối qua hệ thống trạm bơm và van điều khiển thông minh, đảm bảo mỗi mầm cây, mỗi đồng cỏ đều nhận được lượng nước vừa đủ vào đúng thời điểm cần thiết.

Nhìn dòng nước mát lành tuôn chảy giữa cái nắng cháy miền biên viễn, tôi cảm nhận được mạch đập của sự sinh sôi. Nước đến đâu, màu xanh hồi sinh đến đó. Hệ thống thủy lợi này chính là “linh hồn”, là lời giải cho bài toán bền vững mà doanh nghiệp đã dày công xây dựng. Ở đây không chỉ là giấc mơ và ý chí của con người mà là một tư duy khoa học hiện đại. Giấc mơ và ý chí cho con người hành động. Nhưng tầm nhìn và tư duy khoa học cho con người thành công. Ông Trần Bá Dương là con người như thế. Ông trở thành một VÍ DỤ đầy thuyết phục của thời đại này. Ông là một người tạo ra niềm tin cho cộng đồng bằng chính những hành động của ông.
Những cánh đồng trù phú và chu trình tuần hoàn bền vững
Bước vào những lô trồng chuối, cảm giác như đang lạc vào một mê cung xanh mát. Những buồng chuối căng và trĩu quả được bao bọc cẩn thận, chờ ngày xuất khẩu sang những thị trường khó tính nhất. Không dừng lại ở đó, những cánh đồng bưởi da xanh và sầu riêng – những loại cây đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cực cao – cũng đang bén rễ sâu vào lòng đất, hứa hẹn những mùa quả ngọt.

Nhưng bức tranh Thaco Agri sẽ không hoàn chỉnh nếu thiếu đi mảng chăn nuôi đại gia súc. Xa xa trên những đồng cỏ rộng lớn, đàn bò hàng chục ngàn con đi bạt ngàn, thong dong gặm cỏ dưới nắng chiều. Đây chính là mảnh ghép quan trọng trong mô hình nông nghiệp tuần hoàn: Cỏ nuôi bò, phân bò được xử lý để bón ngược lại cho những vườn cây ăn trái. Một chu trình khép kín, không lãng phí, không gây hại cho môi trường.
Mỗi mầm xanh đang vươn mình hôm nay không chỉ là một cái cây, mà là một lời hứa về sự ấm no. Nhìn những hàng cây thẳng tăm tắp như được kẻ bằng thước, người ta thấy được sự chỉn chu và nghiêm túc trong từng công đoạn nhỏ nhất. Khi đứng giữa cái thế giới mà tôi muốn gọi là vương quốc màu xanh này, tôi vẫn thi thoảng lại giật mình tự hỏi đây có phải là một hiện thực không hay là sự mê dụ ma thuật nào đó biến mọi thứ thành ảo giác của tôi. Nhưng rồi hiện thực lại kéo tôi trở về với chính nó.
Kỷ luật thép và Trái tim hồng
Điều chạm đến trái tim tôi sâu sắc nhất không phải là sự vĩ đại của máy móc, mà là vẻ đẹp của con người nơi đây. Bước chân vào khu sản xuất hay khu nhà ở của cán bộ công nhân, cảm giác đầu tiên là sự nể phục trước sự sạch sẽ và ngăn nắp đến kinh ngạc.

Tại một vùng đất nắng gió và bụi bặm như Campuchia, việc giữ được sự tinh gọn, sạch sẽ và ngăn nắp trong khu sinh hoạt và làm việc là điều không hề đơn giản. Nó đòi hỏi một tinh thần tự giác và kỷ luật thép. Cán bộ, kỹ sư và công nhân tại đây làm việc với một phong thái chuyên nghiệp, từ cách ăn mặc đến cách vận hành máy móc.
Sự kỷ luật này không gây cảm giác khô cứng, bởi nó được vận hành bằng những “trái tim hồng”. Doanh nghiệp đã tạo ra một môi trường sống văn minh cho hàng chục ngàn lao động địa phương. Những khu nhà ở khang trang, những bữa cơm ấm nóng và ánh mắt tự hào của người dân Campuchia khi nói về công việc của mình tại nông trường là minh chứng rõ nhất cho giá trị nhân văn mà Thaco Agri mang lại. Họ không chỉ đến đây để làm kinh tế, không phải để tạo ra công ăn việc làm cho những con người nơi đây, họ đến để thay đổi tư duy, thay đổi một nếp sống, thay đổi cảm xúc và tạo ra niềm vui sống và xây dựng một cộng đồng thịnh vượng bền vững cho một cộng đồng người dù cộng đồng người ấy ở đâu và thuộc quốc gia nào.
Hẹn ngày mai giữa đại ngàn xanh thẳm
Chúng tôi rời nông trường khi nắng chiều đã nhạt, mùi cỏ tươi và tiếng gió rì rào qua những tán chuối vẫn còn vương vấn trong lòng. Một cảm giác yên bình đến lạ kỳ bao trùm lên đại công trường này.

Mỗi mét đất được san lấp, mỗi mét khối nước được dẫn về, mỗi mầm cây được cắm xuống hôm nay đều là những viên gạch xây nên một đế chế nông nghiệp sạch và hiện đại. Tôi tin chắc rằng, chỉ một vài năm nữa thôi khi có dịp quay trở lại, nơi đây sẽ là những cánh đồng trù phú không thấu tận cùng. Những hàng cây do bàn tay con người tạo nên hôm nay sẽ sớm thành những khu rừng xanh mướt, bao phủ lấy vùng đất này bằng sự che chở và giàu có của thiên nhiên.
Dự án nông nghiệp của Thaco Agri tại Campuchia, dưới sự chèo lái và tâm huyết của người đứng đầu, không chỉ là niềm tự hào của một doanh nghiệp Việt Nam khi bước ra thế giới, mà còn là một biểu tượng của tình hữu nghị và sự kiến tạo giá trị thật. Thế giới thường xuyên có những hội nghị, hội thảo để tìm cách chống lại sự thay đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, phủ xanh đất trắng. Nhưng tôi nghĩ, hơn mọi hội nghị, mọi hội thảo, mọi lời cảnh báo, mọi lời kêu gọi là một giấc mơ lớn, một ý chí mãnh liệt và một tư duy khoa học mà Thaco Agri là một ví dụ đầy quyến rũ và xác thực.
Cảm ơn những con người đã dám mơ lớn và dám dấn thân vào những nơi gian khó nhất. Cảm ơn vì một niềm tin sắt đá rằng: Nếu chúng ta đối xử với đất đai bằng sự tử tế và trí tuệ, đất sẽ không bao giờ phụ lòng người. Từ đất cằn sỏi đá, những kỳ quan xanh đã thực sự bắt đầu tỏa hương, viết nên một chương mới đầy kiêu hãnh cho nông nghiệp Việt trên bản đồ quốc tế.
Quản Hàn – 06.03.2026
