Cuốn tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại

Trang Guardian đã công bố danh sách 100 tiểu thuyết tiếng Anh xuất sắc nhất thông qua sự bình chọn của 172 nhà văn, nhà phê bình cùng các học giả uy tín. Đứng đầu bảng xếp hạng là “Middlemarch”, một tuyệt tác được đội ngũ biên tập viên ca ngợi là tiểu thuyết vĩ đại nhất viết bằng tiếng Anh.

Ra mắt dưới hình thức xuất bản theo kỳ trong giai đoạn 1871-1872, tác phẩm đồ sộ dài khoảng 900 trang này đã đưa người đọc trở về vùng quê nước Anh thế kỷ 19. Không gian của câu chuyện được đặt tại thị trấn hư cấu Middlemarch thời điểm Dự luật Cải cách 1832 cùng ngành đường sắt bắt đầu ra đời. Giữa một xã hội đang chuyển mình mạnh mẽ, con người nơi đây vẫn phải oằn mình đối mặt với những trói buộc khắt khe của danh vọng hay định kiến hôn nhân. Tại Việt Nam, ấn bản “Middlemarch” được giữ nguyên nhan đề gốc, chia thành hai quyển sách và chính thức phát hành vào năm 2022.

Câu chuyện xoay quanh nhân vật trung tâm Dorothea Brooke, một thiếu nữ 19 tuổi mang trong mình khát khao sống một cuộc đời giá trị nhưng lại rơi vào bi kịch khi kết hôn nhầm với vị học giả ích kỷ, khô khan. Mở đầu bằng một cuộc hôn nhân đổ vỡ đầy nỗi đau, tác giả vẫn khéo léo để Dorothea giữ trọn được lòng nhân từ, sự đạo đức để làm nên những điều tốt đẹp.

Ở tuyến truyện khác, tác phẩm khắc họa Tertius Lydgate, chàng bác sĩ ngoại tỉnh giàu tham vọng nhưng dần đánh mất lý tưởng vì mắc kẹt trong cuộc sống gia đình không hạnh phúc bên một thôn nữ xinh đẹp. Ban đầu, tiểu thuyết được lên kế hoạch chia thành hai tác phẩm độc lập, nhưng sự kết hợp cuối cùng đã tạo ra một thiên sử thi phức tạp, đi sâu vào bản chất của sự nghiệp, tham vọng, sự ích kỷ lẫn tinh thần cộng đồng giữa lúc xã hội thay đổi. Cuốn sách cũng từng được chuyển thể thành bộ phim “Middlemarch” sản xuất năm 1994 với diễn xuất ấn tượng của Juliet Aubrey trong vai Dorothea Brooke.

Suốt hơn một thế kỷ qua, cuốn sách không ngừng nhận được những lời tán dương nồng nhiệt. Nhà văn Virginia Woolf gọi đây là một trong số ít tiểu thuyết tiếng Anh dành cho người trưởng thành, trong khi Henry James khẳng định nhiều trường đoạn trong sách thuộc hàng thông minh nhất của văn học Anh. Tác giả Martin Amis đánh giá đây là cuốn tiểu thuyết không có điểm yếu, còn nhà báo Michael Gorra cho rằng những câu văn sâu sắc của tác phẩm sẽ giúp độc giả khám phá những góc khuất trong chính nội tâm mình.

Dấu ấn đậm nét của nữ nhà văn tài ba

Đứng sau sự thành công của kiệt tác này là Mary Ann Evans (1819-1880), nữ văn sĩ cất tiếng khóc chào đời tại Warwickshire (Anh) trong một gia đình trung lưu. Nổi tiếng với trí tuệ sắc sảo cùng tinh thần ham học hỏi từ nhỏ, bà đã vươn lên trở thành một trong những tiểu thuyết gia vĩ đại nhất văn học Anh thế kỷ 19. Để tác phẩm của mình được nhìn nhận một cách nghiêm túc giữa kỷ nguyên xã hội Anh còn mang nặng định kiến với phụ nữ cầm bút, bà đã quyết định sử dụng bút danh nam giới George Eliot. Qua những trang viết chân thực, bà không chỉ đơn thuần kể chuyện mà còn phản ánh góc nhìn nhân văn, mổ xẻ những mâu thuẫn tôn giáo, đạo đức trong đời sống đương thời.

George Eliot đã hoàn toàn định hình lại dòng văn học hư cấu bằng cách đưa những người phụ nữ trẻ thông minh vào vị trí trung tâm của câu chuyện. Giới phê bình nhận định nhân vật Dorothea chính là khuôn mẫu đặt nền móng cho kiểu nhân vật nữ phức tạp sau này, tiêu biểu như hình tượng nữ chính trong tác phẩm “Bà Dolloway” của Virginia Woolf hay những người phụ nữ có nội tâm sâu sắc trong các sáng tác của Sally Rooney thời hiện đại.

Sự nghiệp của bà còn ghi dấu ấn qua nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như “Silas Marner”, “The Mill on the Floss” hay “Adam Bede”. Không chỉ tác động sâu rộng đến nền văn học, George Eliot còn là biểu tượng của người phụ nữ trí thức dũng cảm vượt rào cản xã hội để cống hiến cho nghệ thuật, khiến văn chương của bà vẫn được nghiên cứu rộng rãi tại các trường đại học quốc tế.

Sức hấp dẫn vô song của “Middlemarch” đã liên tục được minh chứng qua nhiều bảng xếp hạng danh giá trước khi tỏa sáng trên Guardian. Cuốn sách từng góp mặt trong top 100 tiểu thuyết đáng đọc nhất của Telegraph năm 2009, danh sách 100 cuốn sách vĩ đại nhất của Norwegian Book Clubs năm 2010 hay chiếm lĩnh vị trí số một trong top 100 tiểu thuyết Anh hay nhất của BBC năm 2015.

Ngoài tượng đài của George Eliot, bảng xếp hạng 100 cuốn tiểu thuyết của Guardian còn quy tụ nhiều tác phẩm văn học đình đám viết bằng tiếng Anh như “Đến ngọn hải đăng” (hạng 4) hay “Kiêu hãnh và định kiến” (hạng 9). Thêm vào đó, những tác phẩm dịch thuật xuất sắc từ các ngôn ngữ khác cũng được vinh danh, tiêu biểu là “Don Quixote”, “Người ăn chay”, “Anna Karenina” (hạng 6) hay “Chiến tranh và hòa bình” (hạng 7).