Giới thiệu tập truyện đồng thoại Trên cánh đồng trăng
Tập truyện Trên cánh đồng trăng mở ra một thế giới vừa thân quen vừa huyền ảo, nơi thiên nhiên, muôn loài và con người cùng cất lên tiếng nói. Dưới lăng kính phê bình sinh thái học, đây không chỉ là những câu chuyện cho thiếu nhi, mà còn là bản trường ca dịu dàng về mối quan hệ tương thân tương ái giữa sinh thể người và phi-con người, là lời nhắc nhở về sự cân bằng mong manh giữa con người và môi trường tự nhiên. Mỗi truyện là một “tiểu hệ sinh thái” nơi từng giọt nước, ngọn gió, bông hoa hay con vật nhỏ bé đều mang linh hồn, đều trở thành chủ thể của tri thức và cảm xúc. Trong “Bà Cóc đi thăm cháu”, hành trình của bà Cóc không chỉ là chuyến đi của tình mẫu tử mà còn là cuộc di chuyển mang tính biểu tượng của một sinh thể cũ kỹ tìm lại nhịp kết nối với sự sống. Thiên nhiên trong truyện là môi giới, là chứng nhân, là lực nâng đỡ; mọi nhân vật từ Dế Trũi, Rắn Cỏ đến Cua Đồng, đều đại diện cho một hệ sinh thái cộng sinh, nơi ân nghĩa và tuần hoàn là quy luật. Chính từ đó, “thiện lương” trở thành dạng năng lượng tái tạo của tự nhiên là thứ nuôi dưỡng thế giới sau những khô hạn và đổ nát.
Ở “Mây Nhỏ đi học”, môi trường không còn là khung cảnh, mà là sinh thể tương tác, nơi đám mây biết yêu, biết học, biết rơi nước mắt vì lòng trắc ẩn. Câu chuyện mang tinh thần nhân sinh – sinh thái khi khẳng định rằng tri thức, cảm xúc và đạo đức đều bắt đầu từ sự đồng cảm với thế giới tự nhiên. Mây Nhỏ sinh ra từ trời lại tìm thấy nhân tính trong lòng đất, như một hình ảnh ẩn dụ cho việc con người chỉ có thể hiểu chính mình khi biết lắng nghe tiếng nói của tự nhiên. “Những hạt ngô ánh sáp” và “Sau cơn mưa” tiếp tục mở rộng bức tranh ấy bằng cái nhìn cân bằng giữa hủy diệt và tái sinh. Ở đó, những hạt ngô trở thành năng lượng của sự trao đổi, của hành động đạo đức trong vòng đời sinh thái, còn Nha Đam và Nấm là cặp biểu tượng cho mâu thuẫn và hòa giải giữa cái “tôi” và cái “khác”, giữa sự cô độc và tính liên kết. Chính mối quan hệ ấy đã vẽ nên chiều sâu của một thế giới hậu-nhân loại, nơi con người không còn là trung tâm, mà là một trong vô số mắt xích trong mạng sống đang tự điều chỉnh. Đặc biệt, truyện “Tóc Ngắn và Tóc Dài” đưa phê bình sinh thái đến tầng ý thức phản tư khi khắc họa thảm cảnh môi trường là bãi cỏ bị đổ rác, cỏ cây bị thiêu hủy như lời cáo buộc kín đáo về hành vi hủy hoại sinh giới. Nhưng nhà văn không lên án, mà chữa lành bằng tình thương: hai chị em xén tóc rời khỏi bãi rác để tìm đến nơi trong lành hơn là một biểu tượng cho hành trình tự cứu rỗi của thiên nhiên và của chính nhân loại.
Nhìn tổng thể, Trên cánh đồng trăng là bản hòa ca giữa mỹ cảm mang màu sắc cổ tích và ý thức sinh thái đương đại. Tác giả không “dạy bảo” trẻ em về môi trường, mà khơi gợi cảm xúc yêu thương, để các em tự nhận ra rằng cây, mây, gió, nước… tất cả đều có linh hồn. Chính sự nhân cách hóa ấy không phải là thủ pháp ngụ ngôn đơn thuần, mà là hành vi trả lại quyền tồn tại và tiếng nói cho tự nhiên, một quyền lợi đã bị con người tước đoạt qua nhiều thế kỷ duy nhân trung tâm. Trong thế giới ấy, mọi vật đều biết kể chuyện, và câu chuyện nào cũng dẫn về cội nguồn của lòng nhân ái, đó là nền tảng của đạo đức sinh thái. Bằng giọng kể thơ mộng, nhịp văn êm dịu tựa hơi thở đất trời, Trên cánh đồng trăng không chỉ là tập truyện thiếu nhi, mà còn là một “kinh thi” về sự chung sống giữa các sinh thể, là một lời khẩn cầu dịu dàng gửi đến con người: hãy biết yêu thương đất mẹ bao la.
Xích Phàm
