1. Trong số này, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều viết một bài khá dài cho chuyên mục Ấn tượng 90 ngày. Bài viết về Đại hội Đảng lần thứ 14 với cái tên Từ hàng ghế thứ ba. Cái tên này do nhà văn Yên Ba đặt. Một cái tên mà nhà thơ Nguyễn Quang Thiều rất thích. Vì sao lại có cái tên như thế? Rất đơn giản và rất có lý. Mọi người đọc ấn phẩm này sẽ rõ.
Dưới đây là một đoạn ngắn từ bài viết 6000 chữ của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều:
“Mỗi đại biểu dự đại hội, mỗi cán bộ, đảng viên trên cả nước, khi nghiên cứu văn kiện hãy tự hỏi: “Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin không? Có làm cho cuộc sống của nhân dân tốt đẹp hơn không?” – Trích từ Báo cáo chính trị của Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày trong Đại hội Đảng XIX.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chia sẻ: “Không hiểu sao tôi cứ nghĩ: Các câu hỏi “Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin không? Có làm cho cuộc sống của nhân dân tốt đẹp hơn không?” phải được treo ở các cơ quan Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội. Toàn bộ hệ thống chính trị phải trả lời những câu hỏi này ngày ngày và trước mọi việc làm, mọi quyết định của mình.”
2. Phần Chân dung thơ với tên gọi “Nguyễn Huy Thiệp, Những vần thơ chua xót.”
Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều: “Không ít người biết nhà văn Nguyễn Huy Thiệp làm thơ. Có người nói ông muốn trở thành nhà thơ nhưng bất thành nên mới viết văn xuôi. Tôi thì không tin thế. Bởi mỗi khi đọc xong một truyện của ông tôi lại thấy thơ ca vang lên. Không tin bạn hãy đọc Những Ngọn Gió Hua Tát, Con Gái Thuỷ Thần, Muối Của Rừng, Chảy Đi Sông Ơi…
Cùng với những bài thơ của Nguyễn Huy Thiệp là những bức ảnh chụp ông không thể đặc sắc, không thể số phận hơn của nhiếp ảnh gia Dương Minh Long.
3. Chuyên mục phỏng vấn là cuộc trò chuyện với nhà văn Nguyễn Bình Phương. “Phương luôn là một bí ẩn trong cuộc sống và trong văn học. Những câu trả lời của Phương trong bài phỏng vấn đã hé lộ một phần con người Phương. Nhưng đọc xong tôi lại thấy Phương bí ẩn hơn.” – Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho biết.
4. Nhà văn Bảo Ninh xuất hiện với truyện ngắn “Rửa tay gác kiếm “. Giáo sư Mai Quốc Liên là một người rất “ cực đoan” và “ cay nghiệt “ mà rất nhiều người biết đã phải viết một tiểu luận dài về truyện ngắn Bảo Ninh. Đọc tiểu luận đó, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã thực sự ngạc nhiên về ông. Theo nhà thơ, “khi Giáo sư còn sống, có không ít lúc ông làm tôi khốn đốn nhưng trong chuyện này tôi thấy ông rất đàng hoàng và công bằng. Một lần trò chuyện với tôi, ông nói “Ở Việt Nam cả ngàn người viết truyện ngắn nhưng chỉ đôi người viết được như Bảo Ninh”…
Trong truyện ngắn này, có đoạn nhà văn Bảo Ninh viết: “Tôi thường nằm mơ thấy những tên Mỹ. Không phải tất cả âm hình trong mơ đều là anh em đồng đội. Có những giấc mơ thật kỳ lạ, trong đó chỉ toàn gặp những bóng ma quân thù. Chúng lững thững đi xuyên qua tường, êm như ru bước vào phòng, lượn sát đầu giường tôi nằm. Phần đa chỉ nhè nhẹ diễu phớt qua, nhưng cũng có vài bóng nấn ná dừng lại, hé cửa màn ra, và phả hơi thở lạnh toát, cúi sát xuống, như thể muốn nhận mặt tôi”.
5. Thơ luôn là thách thức với nhà thơ và cả người đọc. Trong số này là thơ của Trần Nhuận Minh, Bằng Việt, Nguyễn Đức Tùng, Nguyễn Đông Nhật, Thuận Hữu, Triều La Vỹ, Hà Huy Hoàng, Hà Hồng Hạnh, Đông Triều… Mỗi người mang đến một con đường, một giọng nói riêng biệt. Chính thế mà họ tạo ra sự bình đẳng. “Riêng trong sáng tạo nghệ thuật, sự khác biệt mới tạo ra bình đẳng.” – Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nhận định.
Ở Viết&Đọc Mùa Xuân 2026, nhà thơ Trần Nhuận Minh viết:
“Có những lúc, tôi bàng hoàng chợt tỉnh
Mặt trời lên cao mà sương khói vẫn âm u
Chao ôi, những ghen ăn tức ở của đồng chí
Còn ác hiểm hơn mọi viên đạn quân thù”.
Nhà thơ Nguyễn Đức Tùng viết:
“Tôi đi qua một ngôi nhà trong đêm tối
Có tiếng khóc
Tôi đi qua một ngôi nhà trong đêm tối
Có tiếng dương cầm
Tôi đi qua một ngôi nhà trong đêm tối
Có tiếng khóc
Của những người bị tra tấn
Bởi một người chơi dương cầm”.
Mời các bạn đón đọc Viết&Đọc Chuyên đề Mùa Xuân 2026 và cùng suy ngẫm.
Viết&Đọc với sự tham gia của nhiều tác giả, trong đó tranh bìa và các phụ bản do hoạ sỹ Trần Gia Tùng phụ trách.
– Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn – 4/2026.
